Đặc điểm tuyển dụng tại các doanh nghiệp Nhật Bản

Ngày đăng: 11/07/2017

Sau khi tốt nghiệp chuyên môn, Đại học tại Nhật, nếu các em có dự định làm việc và gắn bó lâu dài tại các doanh nghiệp của Nhật Bản. Cùng Du học Thái Dương tìm hiểu những đặc điểm tuyển dụng của các doanh nghiệp Nhật Bản nhé!

Đặc điểm 1: Coi trọng tuyển dụng sinh viên mới ra trường
Các công ty ở Nhật luôn rất coi trọng tuyển dụng sinh viên mới ra trường, những người vừa tốt nghiệp và chưa có kinh nghiệm làm việc (Shinsotsu). Thường thì công ty quy mô càng lớn và càng có tiềm lực đầu tư đào tạo nhân lực dài hạn thì càng tuyển nhiều lao động là sinh viên mới ra trường. Còn các doanh nghiệp vừa và nhỏ ít tiềm lực hơn, cần sử dụng lao động ngay thì có xu hướng tuyển những người có tay nghề, chuyên môn ngay để sử dụng ngay mà không cần đào tạo nhiều. Thị trường tuyển dụng lao động đã có kinh nghiệm (Chuto) ở Nhật có vai trò tuyển dụng những vị trí bổ khuyết, khi mà công ty cần ngay nguồn lực ấy để sử dụng và thường không được coi là nguồn tuyển dụng chủ lực trong các công ty lớn có văn hóa sử dụng lao động dài hạn. 
Sinh viên mới ra trường và vào công ty đầu tiên được công ty đào tạo từ đầu và được cho là bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi văn hóa của công ty đầu tiên này. Các công ty lớn đào tạo nhân viên mới của họ từ cách chào, cách đưa danh thiếp cho khách hàng, cách trả lời điện thoại đến những công việc đơn giản và quan trọng dần. Những sinh viên mới ra trường như những trang giấy trắng rất dễ sử dụng và dạy bảo, so với lao động đã có kinh nghiệm và cách làm việc ảnh hưởng từ nhiều môi trường khác nhau, vì thế họ cũng dễ được đào tạo và nghe lời hơn, và có xu hướng gắn bó với công ty lâu hơn những người đã có kinh nghiệm làm ở công ty khác.

Hình ảnh: các doanh nghiệp Nhật Bản chú trọng tuyển dụng sinh viên mới ra trường

Đặc điểm 2: Tuyển dụng hàng loạt vào tháng 4 hàng năm
Sinh viên mới ra trường được tuyển dụng hàng loạt và nhập công ty vào tháng 4 hàng năm, còn người đã có kinh nghiệm thì được tuyển dụng với số lượng ít hơn quanh năm khi công ty có chỗ trống. Khi tuyển dụng sinh viên mới ra trường, phần lớn công ty không nêu sẵn nội dung công việc (job description). Ngược lại, tuyển dụng các nhân viên có kinh nghiệm thì công ty thường nêu rõ ràng hơn miêu tả công việc và vị trí đang cần tuyển cũng như các yêu cầu về bằng cấp, chuyên môn.
Nhật Bản có truyền thống tuyển dụng hàng loạt, không miêu tả rõ nội dung công việc khi tuyển dụng bắt nguồn từ sự phát triển thần tốc của kinh tế Nhật Bản. Cụ thể những năm sau chiến tranh thế giới hai từ năm 1953 và những năm 1960, hầu hết công ty Nhật trong thời kì này mở rộng nhanh chóng về quy mô. Doanh nghiệp nào cũng lớn lên nhanh và thiếu nhiều lao động. Vì thế, các doanh nghiệp cạnh tranh nhau trong việc tuyển dụng nhân tài, họ bắt đầu hoạt động tuyển dụng từ khi sinh viên chưa tốt nghiệp, cố gắng chọn được nhiều sinh viên giỏi để đảm bảo nguồn lao động ưu tú cho những vị trí mới khi quy mô công ty lớn lên. Từ hoạt động đó, dần dần thị trường lao động Nhật hình thành truyền thống tuyển dụng hàng loạt sinh viên mới ra trường và sau khi tuyển dụng mới phân các nhân viên vào vị trị cụ thể theo nhu cầu thực tế phát sinh.
Hiện nay truyền thống tuyển dụng hàng loạt này vẫn tiếp diễn, tuy nhiên, các doanh nghiệp Nhật bây giờ không phát triển thần tốc về quy mô nữa nên văn hóa tuyển dụng cũng bắt đầu thay đổi. Dù vậy, doanh nghiệp lớn ở Nhật vẫn chú trọng tuyển sinh viên mới ra trường nhiểu hơn để đào tạo nguồn nhân lực tương lai, nòng cốt cho công ty và tuyển dụng một phần lao động có kinh nghiệm để lấp các chỗ trống. Vài năm gần đây, một vài công ty đã bắt đầu có chế độ tuyển dụng quanh năm chứ không tập trung vào tháng 4 như truyền thống nữa. Nhưng bởi vì sinh viên Nhật tốt nghiệp vào tháng 3 và bắt đầu nhập công ty vào tháng 4 nên tháng 4 vẫn là mùa doanh nghiệp tuyển dụng nhiều nhất.

Đặc điểm 3: Coi trọng thâm niên làm việc hơn trình độ học vấn
Trong công ty Nhật, tuổi tác của nhân viên không quan trọng bằng thâm niên làm việc trong công ty. Người vào công ty trước bạn thì dù ít tuổi hơn bạn vẫn là sempai (Tiền bối) của bạn. Khi giao tiếp với tiền bối thì dù bạn nhiều tuổi hơn bạn vẫn cần dùng kính ngữ và giữ thái độ tôn trọng nhất định chứ không suồng sã như những người có cùng thâm niên (vào công ty cùng năm) với bạn. Khi giới thiệu về mình trước mọi người trong công ty thường mọi người hay giới thiệu số năm mình làm việc ở công ty hay số năm mình đi làm ( trở thành người xã hội- shakaijin). Những người vào công ty cùng một năm thường có mối quan hệ thân thiết và gần gũi với nhau hơn dù có thể tuổi tác khác nhau, họ gọi nhau là Douki (Đồng kì). Ví dụ: một người tốt nghiệp thạc sĩ rồi đi làm lúc 25 tuổi vẫn ngang hàng và là Douki với một người tốt nghiệp đại học và đi làm lúc 23 tuổi nếu họ vào công ty cùng một năm.
Công ty Nhật coi trọng việc người nhân viên có kinh nghiệm làm việc bao nhiêu năm và ở công ty mình bao nhiêu năm chứ không quá đánh giá cao người nhân viên có trình độ thạc sĩ hay tiến sĩ, vì công ty quan niệm học tập và thực tế là khác nhau và kinh nghiệm thực tế mới là điều quan trọng. Vì thế, nhiều công ty trả lương cho sinh viên mới ra trường trình độ tiến sĩ, thạc sĩ và trình độ đại học ngang nhau. Ở một số ngành nghề cần nhân viên có trình độ cao học và chứng chỉ như tư vấn, nghiên cứu kĩ thuật...thì người đi làm trình độ tiến sĩ, thạc sĩ được trả lương khởi điểm cao hơn người ở trình độ đại học một chút nhưng không đáng kể.

                           Hình ảnh (Minh họa): Người Nhật coi trọng thâm niên làm việc hơn trình độ học vấn

Đặc điểm 4: Không coi trọng chuyên môn và thành tích học tập của sinh viên
Các công ty Nhật đặc biệt là doanh nghiệp lớn tin rằng mọi thứ sinh viên học tập ở trường không mấy quan trọng. Công ty sẽ đào tạo lại người lao động từ đầu nên họ không cần người sinh viên họ tuyển phải giỏi chuyên môn sẵn, mà họ cần người sinh viên giỏi tiếp thu và có khả năng phát triển trong tương lai. Nếu ở Mỹ hay Việt Nam các công ty tuyển dụng coi trọng chuyên môn của sinh viên, và đưa ra yêu cầu về bằng cấp, ví dụ như: tuyển vị trí kế toán thì cần người học đại học chuyên ngành kế toán hay tuyển nhân viên kinh doanh thì cần người sinh viên học ngành kinh tế... thì ở Nhật khác hẳn, doanh nghiệp Nhật đưa ra thông báo tuyển dụng với nội dung công việc rất chung chung và đối tượng ứng tuyển là mọi sinh viên của tất cả các ngành. Họ không yêu cầu sinh viên phải có bằng cấp hay chuyên môn liên quan đến công việc họ sẽ giao. Bạn sẽ thấy rất nhiều người học chuyên ngành triết hay văn học ở đại học vào làm ngân hàng, một người học chuyên ngành lịch sử sau này vào công ty làm ở vị trí kế toán, hay một người học chuyên ngành kĩ thuật sau này đi làm tư vấn kinh doanh...
Nhà tuyển dụng xem xét yếu tố đầu tiên là tiềm năng phát triển và tính cách của con người đó có phù hợp với công việc hay không. Tiềm năng của con người đó có thể được đánh giá một phần bởi các bằng cấp và chứng chỉ có sẵn hay thành tích học tập, nghiên cứu. Tuy nhiên, tiềm năng cũng được đánh giá qua các kinh nghiệm xã hội mà người đó trải qua như làm thêm, hoạt động tình nguyện, hoạt động câu lạc bộ, thể thao... Thường thì kinh nghiệm xã hội đươc đánh giá cao hơn thành tích học tập, bởi vì thành tích học tập là kết quả của sự cố gắng của một mình bản thân người đó, còn thành công trong hoạt động xã hội không những thể hiện sự cố gắng của bản thân người đó mà còn thể hiện khả năng cùng làm việc của người đó với người khác, khả năng lãnh đạo, khả năng giao tiếp...Những khả năng này được cho là quyết định khả năng làm việc trong tương lai của người đó hơn là khả năng học tập đi thi điểm cao. Vì thế, việc nộp bảng điểm và thành tích học tập chỉ là một thủ tục để ứng tuyển chứ không phải là một điểm mấu chốt để xét tuyển. Ở Mỹ, thành tích học tập và bảng điểm của sinh viên rất được chú trọng, vì thế sinh viên Mỹ cũng nghiêm túc học tập hơn sinh viên Nhật.
Với đặc điểm này, một người sinh viên muốn tìm việc làm tốt (không phải việc nghiên cứu) nên hoạt động xã hội để rèn luyện khả năng giao tiếp, khả năng lãnh đạo, khả năng làm việc tập thể, hơn là chỉ chăm chỉ học lí thuyết sách vở mà không hoạt động tương tác giữa con người với con người. Khi đi phỏng vấn tuyển dụng, sinh viên cũng nên PR thành quả của những hoạt động này.

Đặc điểm 5: Sinh viên kiếm việc làm trước khi ra trường một năm
Thường một sinh viên bắt đầu hoạt động kiếm việc làm trong khoảng một năm trước khi ra trường, thường là từ cuối năm thứ ba đại học cho bậc Đại học và cuối năm đầu tiên cho bậc thạc sĩ hai năm. Trong một năm này sinh viên sẽ nghiên cứu các ngành nghề trong xã hội, đi các buổi seminar thuyết minh về công ty, nộp đơn, phỏng vấn, nhận kết quả. Thông thường, tại thời điểm bước vào năm học cuối tháng 4 ( năm thứ tư Đại học hay năm thứ hai thạc sĩ) tới thời điểm nghỉ hè tháng 8 là sinh viên đã nhận được kết quả tuyển dụng, nghĩa là sinh viên sẽ biết mình làm ở đâu trước từ 1 năm đến nửa năm trước tốt nghiệp.
Sinh viên nào không trúng tuyển đâu cả thì vẫn tiếp tục hoạt động tìm việc cho đến khi tốt nghiệp. Nếu sau khi ra trường vào tháng 3 rồi mà sinh viên vẫn không tìm được việc làm để nhập công ty vào tháng 4 kế tiếp, thì người sinh viên đó sẽ phải chờ cho đến lần tuyển dụng hàng loạt của các công ty vào tháng 4 năm sau. Sau khi tốt nghiệp và phải trống khoảng 1 năm cho lần tuyển dụng kế tiếp, người sinh viên đó không còn là người mới tốt nghiệp nữa nhưng cũng không phải là đối tượng lao động đã có kinh nghiệm, nên người đó sẽ có nhiều bất lợi khi đi xin việc trong các năm sau. Để tránh bất lợi này, nhiều sinh viên chấp nhận không tốt nghiệp nghĩa là ở lại học đại học thêm một năm, để năm sau được tuyển dụng như sinh viên mới tốt nghiệp, hoặc đi du học ngắn hạn học ngoại ngữ chờ năm sau tuyển dụng đợt mới.

Trên đây là một số chia sẻ của Du học Thái Dương về đặc điểm tuyển dụng tại Nhật Bản. Hy vọng sẽ hữu ích cho các bạn du học sinh sắp chuẩn bị ra trường.

                                                                                         Mọi thông tin xin liên hệ:

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN GIÁO DỤC THÁI DƯƠNG

Văn Phòng: 56A1, khu đô thị mới Đại Kim, Phường Định Công, Quận Hoàng Mai, TP Hà Nội,

Điện thoại: Ms. Thủy: 0965.802. 631, Mr Sơn : 01672.24.26.25, Mr Hoàng  0983.316.443

E-mail: info.duhocthaiduong@gmail.com